Wat moet ik als advocaat aanleveren zodat een crypto-onderzoek bruikbaar wordt in mijn zaak?

Wat hoort er in de opdracht voor een crypto-onderzoek te staan?

In de opdrachtformulering horen vijf onderdelen: de vraagstelling, de reikwijdte, de uitgangspunten, de peildatum en de vorm waarin het rapport wordt opgeleverd. Paucitas legt die vijf voor aanvang schriftelijk vast, omdat ze samen bepalen wat er later feitelijk in het rapport mag staan.

1. Vraagstelling: formuleer elke vraag zo dat die met een vaststelling te beantwoorden is, bijvoorbeeld of een bedrag van adres A op datum B bij partij C is binnengekomen.
2. Reikwijdte: benoem de periode en de adressen of accounts die in het onderzoek betrokken worden, en benoem ook wat er buiten blijft.
3. Uitgangspunten: benoem welke aangeleverde stukken als gegeven worden aangenomen en welke juist worden getoetst.
4. Peildatum: benoem naar welk moment de stand van de keten wordt beschreven, want een blockchain loopt door tijdens het onderzoek.
5. Vorm: benoem of het rapport als processtuk gaat dienen, in welke taal het moet en of er een verklaring van onafhankelijkheid bij hoort.

De meest voorkomende fout in een opdracht is een vraag die om een conclusie over personen vraagt in plaats van om een vaststelling over boekingen. Een vraag naar wie er achter een adres zit, levert geen bruikbaar antwoord; een vraag naar bij welke aanbieder de tegoeden binnenkwamen, wel.

Over digitaal bewijs in de grensoverschrijdende civiele samenwerking publiceert de Europese Commissie; over de registratie van aanbieders van cryptodiensten publiceert ESMA, wat van belang is als u wilt weten met welke partij uw cliënt te maken heeft.

Welke vier stukken levert uw cliënt aan?

Uw cliënt levert vier stukken aan: een volledige adreslijst, de transactiehashes van de betalingen die het onderwerp zijn, de accountgegevens bij de betrokken aanbieders, en de stukken die buiten de blockchain liggen. Dit zijn de vier stukken die Paucitas sinds een eerder dossier standaard bij de intake vraagt.

• Adreslijst: alle wallets en accounts waarover uw cliënt beschikte of beschikt, met per adres het netwerk erbij, want hetzelfde adresformaat bestaat op meerdere netwerken.
• Transactiehashes: per betaling de hash, de datum, de tijd en het bedrag tot op de kleinste eenheid.
• Accountgegevens: registraties, bevestigingsmails, tickets en correspondentie bij de betrokken aanbieders, inclusief de data waarop die contacten plaatsvonden.
• Stukken buiten de keten: overeenkomsten, facturen, bankmutaties en interne boekingen, want die zijn in blockchaingegevens niet zichtbaar.

Aanlevering van gegevens verloopt digitaal of op kantoor. Per zaak wordt een aanleverlijst verstrekt waarin staat welke gegevens nodig zijn. Waar nodig begeleidt Paucitas het verzamelen en aanleveren daarvan.

Eén punt verdient aparte aandacht in de communicatie met uw cliënt, omdat het regelmatig verkeerd gaat zodra iemand denkt dat een onderzoeker toegang nodig heeft tot de wallet zelf.

Paucitas vraagt uit zichzelf nooit om uw herstelzin of privésleutel. Heeft u hulp nodig bij het uitlezen of herstellen van uw wallet, dan begeleiden wij u daar volledig bij, zonder dat wij die gegevens zelf hoeven in te zien.

Hoe voorkomt u dat het rapport in de procedure onbruikbaar is?

Een opdracht voor een crypto-onderzoek blijft bruikbaar door drie dingen vooraf te regelen: de vraagstelling toetsbaar houden, de reikwijdte begrenzen en de verificatie van elke boeking expliciet in de opdracht opnemen. Een rapport wordt zelden bestreden op de uitkomst en vaak op de vraag of de weg ernaartoe na te lopen is.

Paucitas gebruikt geen geautomatiseerde analysesoftware, in geen enkele rol. Het onderzoek gebeurt handmatig op basis van publiek toegankelijke blockexplorers. Elke transactie en elke transactiehash wordt stuk voor stuk geverifieerd voordat die in een rapport wordt opgenomen.

Dat handmatige karakter is in een procedure een voordeel, omdat elke stap afzonderlijk te bevragen is en niet in een model verdwijnt. Paucitas is een expertisebureau voor cryptovaluta en blockchain. Onderzoek is onze dagelijkse praktijk: inmiddels zijn honderden dossiers behandeld, uiteenlopend van individuele zaken tot onderzoeken voor advocaten, instanties en ondernemingen.

Voor de achtergrond van het onderwerp bij de balie: Simcha Schrijver heeft een NOvA-geaccrediteerde cursus over cryptovaluta, blockchain en wallets voor strafrechtadvocaten verzorgd.

Hoe een rapport over crypto in een juridische procedure wordt ingebracht, staat op de vraagpagina over een rapport over crypto voor een juridische procedure. Wat de samenwerking praktisch betekent, staat op de pagina voor advocaten en curatoren.

Wat kan een onderzoek niet vaststellen, en hoe schrijft u dat in de opdracht?

Een onderzoek stelt de route en het eindpunt van tegoeden vast, niet de identiteit achter een adres, en die begrenzing hoort in de opdracht te staan in plaats van pas in het rapport. Neem de volgende punten daarom op als uitgangspunt, zodat de verwachting van uw cliënt en de inhoud van het rapport op elkaar aansluiten.

• Paucitas stelt niet zelfstandig vast wie er achter een cryptoadres schuilgaat. Wel wordt vastgelegd naar welke dienstverlener of partij tegoeden zijn gegaan, zodat die informatie via de daarvoor bestemde kanalen kan worden opgevolgd.
• Paucitas doet geen toezegging over de uitkomst van een onderzoek.
• Een rapport van Paucitas beperkt zich tot feitelijke waarnemingen en het onderzoek daarvan.
• Transacties buiten de blockchain, zoals contante betalingen of interne boekingen binnen een exchange, zijn niet zichtbaar in blockchaingegevens. Die worden alleen meegenomen als er onderliggende stukken beschikbaar zijn.
• Bij gebruik van mixers of privacygerichte netwerken is de keten niet altijd volledig te volgen. In dat geval wordt expliciet benoemd tot welk punt de route wel is vast te stellen.
• Paucitas geeft geen fiscaal of juridisch advies.
• In het rapport wordt expliciet benoemd in welke mate er nog toegang is tot de betrokken wallet, omdat dat bepaalt wat er feitelijk is vast te stellen.

Daar ligt de grens van dit werk: Paucitas rapporteert wat uit de gegevens volgt en benoemt tot welk punt de route is vast te stellen, maar wat een wederpartij, een aanbieder of een rechter met die vaststelling doet, valt buiten het onderzoek.

Wat levert het op, hoe lang duurt het en wat kost het?

Het levert een rapport op dat als processtuk is te gebruiken, met een verklaring van onafhankelijkheid en met een chronologisch overzicht waarin elke boeking afzonderlijk te controleren is. Een rapport van Paucitas volgt een vaste indeling: aanleiding en opdrachtomschrijving, vraagstelling, reikwijdte, uitgangspunten, aangeleverde gegevens, geraadpleegde bronnen, werkwijze op hoofdlijnen, verificatie en kwaliteitsborging, voorbehouden en beperkingen, bevindingen per onderdeel, chronologisch overzicht, analyse en samenhang, conclusie, verklaring van onafhankelijkheid en bijlagen. Niet elk rapport bevat alle onderdelen.

Een onderzoek van Paucitas duurt, afhankelijk van de omvang van het dossier en de urgentie, tussen een werkdag en twee weken. Een spoedrapport kan binnen een werkdag worden opgeleverd en in uitzonderlijke gevallen dezelfde dag. Een regulier onderzoek is doorgaans binnen drie werkdagen gereed. Bij dossiers met veel transacties, meerdere wallets of ontbrekende historie loopt de doorlooptijd op tot circa twee weken. Voor spoedopdrachten geldt een toeslag.

Paucitas werkt met een vast tarief op basis van uw situatie. Soms hanteren wij in overleg een uurtarief, maar de uren worden altijd vooraf vastgezet, zodat u nooit voor verrassingen komt te staan. Er wordt niet met een onderzoek gestart voordat de kosten zijn doorgenomen en akkoord bevonden.

Paucitas reageert doorgaans binnen enkele minuten tot een uur en in vrijwel alle gevallen dezelfde werkdag.

Welke vorm van onderzoek hier bij hoort, leest u onder deskundigheidsrapport. Over de positie van de onderzoeker in een procedure staat meer in het artikel over de onafhankelijk deskundige in juridische procedures.

Stuur Paucitas de conceptvraagstelling en de stukken die u nu heeft. In een kort voorgesprek wordt benoemd welke van de vier stukken nog ontbreekt en hoe de vraagstelling moet worden gesteld om een antwoord te krijgen dat u in uw zaak kunt gebruiken.

Datum laatste herziening: 9 september 2026.