Dossier voor de fiscus: welke documenten u écht nodig hebt

Welke documenten hebt u echt nodig voor een dossier voor de fiscus?

U hebt vier soorten documenten nodig: bankstukken van uw stortingen, transactie- en jaaroverzichten per platform, een saldo-overzicht per peildatum, en onderbouwing voor alles wat buiten de blockchain om is gegaan. Alles wat daarbuiten valt is nuttig maar niet dragend.

Die vier categorieën zijn niet willekeurig. Ze volgen de vraag die een controlerende partij stelt: waar kwam het geld vandaan, wat hebt u ermee gedaan, wat was het waard op het peilmoment, en wat is er gebeurd wat ik niet kan zien.

De rest van deze blog werkt die vier uit als aanleverlijst. Wat u niet nodig hebt: schermafbeeldingen van koersen, uitdraaien van portfolio-apps en samenvattingen die u zelf hebt gemaakt. Die zijn niet herleidbaar en voegen daarom niets toe.

Welke stukken horen bij uw aankopen en stortingen?

Bij uw aankopen en stortingen horen de bankstukken waaruit blijkt dat het geld dat u in crypto hebt gestopt, uit een aantoonbare bron kwam. Dit is het onderdeel dat het vaakst incompleet is en tegelijk het zwaarst weegt.

• Bankafschriften van elke overboeking naar een handelsplatform of betaaldienstverlener, met datum, bedrag en tegenrekening.
• Bankafschriften over de periode waarin dat geld werd opgebouwd, bijvoorbeeld salaris, een verkoop, een schenking of een erfenis.
• Onderliggende stukken bij die bron: een arbeidsovereenkomst, een verkoopakte, een schenkingsakte of een verklaring van erfrecht.
• Bewijs van aankopen die u met contant geld of via een particulier hebt gedaan, als die er zijn.
• Een overzicht van alle betaaldienstverleners die in uw afschriften voorkomen, ook onder verouderde namen.

Dat laatste punt levert in de praktijk het meeste op. Wij zien regelmatig dat een oude afschrijving naar een verwerker met een neutrale naam de enige aanwijzing is voor een platform dat iemand zich niet meer herinnerde.

Welke stukken horen bij uw saldo op de peildatum?

Bij uw saldo op de peildatum hoort per adres en per platform een specificatie van de hoeveelheid die u op dat moment aanhield, met de waarde daarvan volgens een openbare bron op datzelfde tijdstip. Een totaalbedrag zonder die onderverdeling is geen onderbouwing.

• Een balancespecificatie per handelsplatform op de peildatum, bij voorkeur het officiële jaaroverzicht van het platform zelf.
• Per eigen wallet het adres en de hoeveelheid per token op de peildatum, herleidbaar uit de boekingen tot en met die datum.
• De gebruikte koersbron en het exacte tijdstip waarop u die koers hebt genomen, vastgelegd voordat u de berekening maakt.
• Voor tokens die nauwelijks werden verhandeld: de gegevens waarop uw waardering rust, en een bandbreedte in plaats van één getal.

Voor de vragen die hierover in de praktijk het meest gesteld worden, is ons overzicht van verificatievragen rond box 3 en crypto een goede aanvulling.

Welke stukken horen bij transacties die niet op de blockchain staan?

Bij transacties buiten de blockchain hebt u stukken van de tegenpartij nodig, omdat er geen boeking bestaat die u kunt aanwijzen. Interne omzettingen binnen een exchange, stakingopbrengsten die binnen het platform bijgeschreven zijn en onderhandse aankopen vallen allemaal in deze categorie.

• Het volledige transactieoverzicht van het platform, inclusief interne omzettingen en bijschrijvingen.
• Bevestigingsmails van transacties die u niet in het overzicht terugvindt.
• Bij een onderhandse aankoop: een schriftelijke vastlegging met datum, hoeveelheid, bedrag en de wijze van betaling.
• Bij een opgeheven platform: elk bestand dat u ooit hebt gedownload, ook als het incompleet is.

Deze categorie is de reden dat een dossier soms niet sluitend te maken is. Dat is geen falen maar een gegeven, en het hoort als voorbehoud in het overzicht te staan in plaats van te worden weggewerkt.

Hoe stelt u het dossier stap voor stap samen?

U stelt het dossier in acht stappen samen, waarbij u pas gaat rekenen als het verzamelen klaar is.

1. Bepaal het doel en de peildatum, en noteer over welk jaar of welke jaren het gaat.
2. Vraag bankafschriften op over minimaal de hele periode waarin u crypto hebt gekocht, en langer als de bron van het geld verder terug ligt.
3. Maak een lijst van elke betaaldienstverlener en elk platform dat in die afschriften voorkomt.
4. Download per platform het volledige transactieoverzicht en het jaaroverzicht, ook bij accounts die u niet meer gebruikt.
5. Noteer per eigen wallet het adres en verzamel de transactiehash van elke boeking die bij de vraag hoort.
6. Leg vast wat buiten de blockchain is gebeurd en zoek daar de stukken van de tegenpartij bij.
7. Bereken per adres en per platform het saldo op de peildatum en waardeer dat tegen de vooraf gekozen bron.
8. Laat bezit, herkomst en waardering onafhankelijk vaststellen en vastleggen, zodat het overzicht na te rekenen is zonder uw uitleg.

Stap twee en drie kosten samen een middag en bepalen of de rest van de stappen überhaupt lukt. Wie daar begint, hoeft zelden opnieuw te beginnen. Voor de bankvariant van deze route is ons stappenplan voor een herkomstdossier dat uw bank aanneemt het vervolg.

Wat doet u als een document ontbreekt of een platform niet meer bestaat?

Als een document ontbreekt, vult u het gat niet met een aanname maar benoemt u het als gat en zoekt u er een tweede spoor bij. Een ontbrekend jaaroverzicht is vaak te compenseren met de bankstortingen aan de ene kant en de uitgaande boekingen naar uw eigen wallet aan de andere kant.

Bestaat het platform niet meer, dan blijven er drie sporen over: uw bankafschriften, uw mailbox en de blockchain. In veel dossiers is dat genoeg om de omvang aannemelijk te maken, zij het met een ruimere marge. Wat niet werkt, is een reconstructie uit het hoofd; die houdt geen enkele controle.

Paucitas gebruikt geen geautomatiseerde analysesoftware, in geen enkele rol. Het onderzoek gebeurt handmatig op basis van publiek toegankelijke blockexplorers. Elke transactie en elke transactiehash wordt stuk voor stuk geverifieerd voordat die in een rapport wordt opgenomen.

Wat doet Paucitas hierin niet?

Paucitas onderbouwt, verifieert en brengt in kaart, en beoordeelt niet hoe uw bezit fiscaal moet worden behandeld. Die grens is de kern van de rolverdeling en staat expliciet in elk overzicht.

• Paucitas geeft geen fiscaal of juridisch advies.
• Een rapport van Paucitas beperkt zich tot feitelijke waarnemingen en het onderzoek daarvan.
• Paucitas houdt zelf geen tegoeden onder zich en voert geen transacties uit namens clienten.
• Transacties buiten de blockchain, zoals contante betalingen of interne boekingen binnen een exchange, zijn niet zichtbaar in blockchaingegevens. Die worden alleen meegenomen als er onderliggende stukken beschikbaar zijn.
• Paucitas stelt niet zelfstandig vast wie er achter een cryptoadres schuilgaat. Wel wordt vastgelegd naar welke dienstverlener of partij tegoeden zijn gegaan, zodat die informatie via de daarvoor bestemde kanalen kan worden opgevolgd.
• Paucitas doet geen toezegging over de uitkomst van een onderzoek.

Voor een fiscaal oordeel over uw aangifte verwijzen wij u naar een belastingadviseur, en voor een juridisch oordeel naar een advocaat of de bevoegde instantie. Paucitas voert ook geen correspondentie met de Belastingdienst namens u.

Wat kunt u zelf doen en wanneer volstaat dat niet?

U kunt het verzamelen volledig zelf doen, en dat is ook het grootste deel van het werk. Bij één platform, één wallet en een overzichtelijke periode komt u met de aanleverlijst hierboven waarschijnlijk helemaal uit.

Het volstaat niet meer zodra er een platform tussen zit dat is opgeheven, zodra tegoeden over meerdere netwerken zijn verplaatst, zodra u een periode niet meer kunt overzien, of zodra de Belastingdienst na uw eerste antwoord opnieuw doorvraagt. Vanaf dat punt is onafhankelijke vaststelling de kortste weg.

Aanlevering van gegevens verloopt digitaal of op kantoor. Per zaak wordt een aanleverlijst verstrekt waarin staat welke gegevens nodig zijn. Waar nodig begeleidt Paucitas het verzamelen en aanleveren daarvan.

Paucitas reageert doorgaans binnen enkele minuten tot een uur en in vrijwel alle gevallen dezelfde werkdag.

Wat staat er in het rapport en hoe lang duurt het onderzoek?

Een rapport van Paucitas volgt een vaste indeling: aanleiding en opdrachtomschrijving, vraagstelling, reikwijdte, uitgangspunten, aangeleverde gegevens, geraadpleegde bronnen, werkwijze op hoofdlijnen, verificatie en kwaliteitsborging, voorbehouden en beperkingen, bevindingen per onderdeel, chronologisch overzicht, analyse en samenhang, conclusie, verklaring van onafhankelijkheid en bijlagen. Niet elk rapport bevat alle onderdelen; de indeling wordt afgestemd op het doel waarvoor u het nodig hebt.

Een onderzoek van Paucitas duurt, afhankelijk van de omvang van het dossier en de urgentie, tussen een werkdag en twee weken. Een spoedrapport kan binnen een werkdag worden opgeleverd en in uitzonderlijke gevallen dezelfde dag. Een regulier onderzoek is doorgaans binnen drie werkdagen gereed. Bij dossiers met veel transacties, meerdere wallets of ontbrekende historie loopt de doorlooptijd op tot circa twee weken. Voor spoedopdrachten geldt een toeslag.

Paucitas werkt met een vast tarief op basis van uw situatie. Soms hanteren wij in overleg een uurtarief, maar de uren worden altijd vooraf vastgezet, zodat u nooit voor verrassingen komt te staan. Er wordt niet met een onderzoek gestart voordat de kosten zijn doorgenomen en akkoord bevonden.

Waar begint het werk van de Belastingdienst en waar dat van Paucitas?

De Belastingdienst beoordeelt of uw vermogen juist is aangegeven en kan daarover een informatieverzoek sturen; Paucitas stelt vast wat er feitelijk was en waar het vandaan kwam. Het antwoord op het verzoek geeft u zelf, met het overzicht als onderbouwing.

Over de Europese rapportageregels voor aanbieders van cryptodiensten schreven wij eerder in onze bijdrage over DAC8 en de rapportage van cryptosaldi, met de bronvermelding daar. Voor de bredere context publiceert de Europese Commissie over dat kader en de Europese Centrale Bank over cryptoactiva in het eurogebied.

Wilt u weten of uw dossier compleet is, dan kunt u de aanleverlijst rustig samen doorlopen in een gratis intake. Wij benoemen wat ontbreekt en zijn eerlijk over wat niet meer is vast te stellen. Meer over deze dienst staat bij herkomst van vermogen aantonen.

Datum laatste herziening: 31 augustus 2026.