Blockchainonderzoek is het vaststellen en navolgbaar vastleggen van wat er met digitale activa is gebeurd, op basis van gegevens die op een publieke blockchain staan en van de stukken die daarbij horen. Het levert geen mening en geen juridische conclusie, maar een reconstructie die een buitenstaander kan nalopen: welke transacties, op welk moment, tussen welke adressen, en tot welk punt de route is vast te stellen. Paucitas voert dat onderzoek dagelijks uit en legt de uitkomst vast in een rapport dat in civiele en strafrechtelijke procedures wordt gebruikt.
Op deze pagina
- Wat is blockchainonderzoek?
- Wat is er op een publieke blockchain wel en niet te zien?
- Hoe verloopt een blockchainonderzoek methodisch?
- Waarom werkt Paucitas zonder analysesoftware?
- Hoe wordt een bevinding geverifieerd?
- Wat bepaalt de bewijskracht van een blockchainrapport?
- Wanneer is een contra-expertise of second opinion aan de orde?
- Wat maakt een rapport bruikbaar voor de rechtbank?
- Wat betekent onafhankelijkheid bij een technisch onderzoek?
- Welke gegevens zijn nodig, en wat als de wallet niet toegankelijk is?
- Wat staat er in een onderzoeksrapport en hoe lang duurt het?
- Hoe verloopt een onderzoek stap voor stap?
- In welke situaties wordt blockchainonderzoek ingezet?
- Wat kan blockchainonderzoek niet?
- Veelgestelde vragen
Wat is blockchainonderzoek?
Een blockchain is een openbaar register waarin transacties in volgorde worden vastgelegd en niet meer kunnen worden aangepast. Blockchainonderzoek gebruikt dat register als bron: het volgt de bewegingen van digitale activa tussen adressen en verbindt die met wat er buiten het register bekend is, zoals exports van een exchange, bankafschriften en correspondentie. De uitkomst is een reconstructie met per stap een verwijzing naar de onderliggende transactie.
Het onderscheidt zich daarmee van een zoekopdracht in een tool. Een tool laat zien dat twee adressen met elkaar in verbinding staan; een onderzoek legt uit waarom die verbinding relevant is, welke aannames eronder liggen en waar de zekerheid ophoudt. Die laatste vraag is voor een rechter of een inspecteur vaak belangrijker dan de eerste.
Verder lezen: blockchain, blockchain-analyse en on-chain.
Wat is er op een publieke blockchain wel en niet te zien?
Zichtbaar zijn: het verzendende en ontvangende adres, het bedrag, het tijdstip, de gebruikte token en de transactiehash waarmee de transactie voor iedereen te controleren is. Ook de volledige historie van een adres is zichtbaar, inclusief transacties van jaren terug. Die gegevens verdwijnen niet en zijn niet achteraf te wijzigen.
Niet zichtbaar is wie een adres beheert. Een adres is een reeks tekens zonder naam. Ook niet zichtbaar zijn boekingen die binnen de administratie van een exchange plaatsvinden en betalingen die buiten de blockchain om zijn gedaan, zoals contante overdrachten. Dat betekent niet dat die stappen onbekend blijven: ze zijn alleen vast te stellen met de stukken van de betrokken partijen erbij.
Zie ook: transactiehash, wallet en exchange.
Hoe verloopt een blockchainonderzoek methodisch?
Een onderzoek begint bij een vast punt: een transactie, een adres of een export waarvan de herkomst vaststaat. Van daaruit wordt in beide richtingen gewerkt. Vooruit om te zien waar de activa naartoe zijn gegaan, terug om te zien waar zij vandaan kwamen. Elke stap wordt afzonderlijk vastgelegd, zodat later per stap kan worden nagegaan hoe de conclusie is opgebouwd.
Onderweg komen patronen voorbij die op zichzelf niets bewijzen maar de richting bepalen: opsplitsing van een bedrag over vele adressen, omzetting naar een stablecoin om koersbeweging uit te sluiten, een overstap naar een andere blockchain, of samenvoeging bij een adres dat bij een dienstverlener hoort. Het rapport benoemt zulke patronen als waarneming en niet als gevolgtrekking.
Verder lezen: ketenreconstructie, peel chain, cross-chain en mixer.
Waarom werkt Paucitas zonder analysesoftware?
Paucitas gebruikt geen geautomatiseerde analysesoftware, in geen enkele rol. Elke transactie en elke transactiehash wordt afzonderlijk geverifieerd voordat die in een rapport wordt opgenomen.
Dat is een bewuste keuze. Een markering in analysesoftware is een aanname van de leverancier, en die aanname is in een procedure niet toetsbaar als niemand hem kan uitleggen. Onze bevindingen zijn dat wel: ze zijn gebaseerd op publiek toegankelijke bronnen en daardoor door iedereen na te lopen en te bevestigen, zonder toegang tot onze werkomgeving en zonder licentie op software.
Zie ook de blog handmatig blockchain-onderzoek tegenover geautomatiseerde tools.
Hoe wordt een bevinding geverifieerd?
Verificatie betekent dat een bevinding op een tweede manier wordt vastgesteld voordat hij in het rapport komt. Een transactie wordt in meer dan één bron nagekeken, een tijdstip wordt naast de administratie van de opdrachtgever gelegd, en een bedrag wordt herleid tot de oorspronkelijke eenheid in plaats van tot een omgerekende waarde.
Het rapport bevat daarvoor een apart onderdeel, verificatie en kwaliteitsborging, waarin staat welke controles zijn uitgevoerd. Daarnaast staat er een onderdeel voorbehouden en beperkingen, waarin staat wat niet is gecontroleerd en waarom. Die twee onderdelen bepalen samen hoeveel gewicht een lezer aan de bevindingen kan geven.
Zie ook: bewijskracht en crypto-onderzoeksrapport.
Wat bepaalt de bewijskracht van een blockchainrapport?
Bewijskracht ontstaat niet door de conclusie maar door de navolgbaarheid. Een rapport dat per stap de transactiehash noemt, kan door de tegenpartij worden nagelopen. Een rapport dat alleen een eindbedrag en een schermafbeelding bevat, kan dat niet, en verliest daarmee in een procedure zijn waarde.
Drie dingen wegen daarbij zwaar: de vraag of de onderzoeker onafhankelijk is van de partijen, de vraag of de gebruikte gegevens herleidbaar zijn tot een bron die de lezer zelf kan raadplegen, en de vraag of het rapport expliciet benoemt waar de zekerheid ophoudt. Een rapport dat op alle drie punten open is, houdt beter stand dan een rapport dat sterker klinkt.
Verder lezen: de blog een blockchain-rapport dat standhoudt in de rechtbank.
Wanneer is een contra-expertise of second opinion aan de orde?
Als er al een rapport ligt en de bevindingen daarvan worden betwist, is een contra-expertise de aangewezen weg. Die richt zich niet op het formuleren van een tegengestelde conclusie, maar op de vraag of het bestaande rapport zijn eigen conclusie draagt: zijn de stappen navolgbaar, zijn de aannames benoemd, en volgt de conclusie uit de vastgestelde feiten.
Een second opinion is lichter van opzet en wordt vaker gevraagd voordat een procedure begint, om te bepalen of een dossier sterk genoeg is. Beide vormen zijn uitgewerkt op de onderliggende pagina contra-expertise en second opinion.
Zie ook: contra-expertise, second opinion en de blog contra-expertise bij een crypto-geschil.
Wat maakt een rapport bruikbaar voor de rechtbank?
Een rechtbank vraagt niet om een technisch verslag maar om een stuk dat op zichzelf leesbaar is: wat was de vraag, welke gegevens lagen er, hoe is er gewerkt, wat is vastgesteld, en wat kon niet worden vastgesteld. De techniek staat in de bijlagen, de leesbare lijn staat vooraan.
Daarbij hoort dat de onderzoeker bereid en in staat is zijn bevindingen mondeling toe te lichten, en dat hij een vraag over de beperkingen van zijn eigen onderzoek rechtstreeks beantwoordt. Hoe dat in de praktijk verloopt, staat op de onderliggende pagina deskundigenrapport voor de rechtbank.
Zie ook: deskundigenrapport, expert witness en de blog wat een crypto-deskundige doet in een rechtszaak.
Wat betekent onafhankelijkheid bij een technisch onderzoek?
Onafhankelijkheid betekent hier iets concreets: geen opdracht van een exchange, een softwareleverancier of een platform, geen vergoeding die afhangt van de uitkomst, en geen belang bij de conclusie. Paucitas werkt nooit tegen een percentage van een teruggehaald bedrag, omdat dat precies het belang creëert dat een rapport waardeloos maakt.
Het rapport bevat daarom een afzonderlijk onderdeel waarin die positie wordt vastgelegd. Dat onderdeel is niet een formaliteit: het is voor een bank, een inspecteur of een rechter het eerste dat wordt nagekeken. Paucitas is bovendien non-custodiaal, houdt geen tegoeden van cliënten onder zich en voert geen transacties namens hen uit, en valt daarmee niet onder de vergunningplicht voor aanbieders van cryptodiensten.
Zie ook: onafhankelijk deskundige en de blog optreden als onafhankelijk deskundige.
Welke gegevens zijn nodig, en wat als de wallet niet toegankelijk is?
Bruikbaar zijn: adressen en transactiehashes, exports uit de wallet-software of van de exchange, bankafschriften over de betrokken periode en de correspondentie waaruit blijkt wat er is afgesproken. Hoe completer dat pakket, hoe minder aannames er nodig zijn. Paucitas vraagt uit zichzelf nooit om uw herstelzin of privésleutel. Heeft u hulp nodig bij het uitlezen of herstellen van uw wallet, dan begeleiden wij u daar volledig bij, zonder dat wij die gegevens zelf hoeven in te zien.
Is de wallet niet meer toegankelijk, dan verandert dat de reikwijdte maar niet de mogelijkheid. Wat er vanuit die wallet is verzonden en wat er is ontvangen blijft zichtbaar op de blockchain. In het rapport wordt uitdrukkelijk benoemd in welke mate er nog toegang is, omdat dat bepaalt welke vervolgstappen realistisch zijn.
Verder lezen: privésleutel, seed phrase en hardware wallet.
Wat staat er in een onderzoeksrapport en hoe lang duurt het?
Een rapport van Paucitas volgt een vaste indeling. Niet elk rapport bevat alle onderdelen, de omvang varieert met het dossier, en de indeling wordt afgestemd op het doel van het rapport.
- Aanleiding en opdrachtomschrijving
- Vraagstelling
- Reikwijdte van het onderzoek
- Uitgangspunten
- Aangeleverde gegevens
- Geraadpleegde bronnen
- Werkwijze op hoofdlijnen
- Verificatie en kwaliteitsborging
- Voorbehouden en beperkingen
- Bevindingen per onderdeel
- Chronologisch overzicht
- Analyse en samenhang
- Conclusie
- Verklaring van onafhankelijkheid
- Bijlagen
Onderdeel veertien, de verklaring van onafhankelijkheid, is het onderdeel waarop een rapport in een procedure als eerste wordt getoetst. Paucitas werkt niet in opdracht van een exchange, een softwareleverancier of een platform en heeft geen belang bij de uitkomst van het onderzoek. Onderdeel zeven, de werkwijze op hoofdlijnen, is bewust op hoofdlijnen: de gevolgde methode wordt verantwoord zonder dat het rapport een handleiding wordt.
Doorlooptijd. Een onderzoek van Paucitas duurt, afhankelijk van de omvang van het dossier en de urgentie, tussen één werkdag en twee weken. Een spoedrapport kan binnen één werkdag worden opgeleverd en in uitzonderlijke gevallen dezelfde dag. Een regulier onderzoek is doorgaans binnen drie werkdagen gereed. Bij dossiers met veel transacties, meerdere wallets of ontbrekende historie loopt de doorlooptijd op tot circa twee weken. Voor spoedopdrachten geldt een toeslag.
Kosten. Paucitas werkt met een vast tarief op basis van uw situatie. Soms hanteren wij in overleg een uurtarief, maar de uren worden altijd vooraf vastgezet, zodat u nooit voor verrassingen komt te staan. Er wordt niet met een onderzoek gestart voordat de kosten zijn doorgenomen en akkoord bevonden.
Hoe verloopt een onderzoek stap voor stap?
Aanlevering van gegevens verloopt digitaal of op kantoor. Per zaak wordt een aanleverlijst verstrekt waarin staat welke gegevens nodig zijn. Waar nodig begeleidt Paucitas het verzamelen en aanleveren daarvan.
- Intake. De vraag wordt scherp gemaakt en er wordt vastgesteld welke uitkomst realistisch is.
- Aanleverlijst. U ontvangt per situatie een overzicht van de benodigde gegevens.
- Reikwijdte. Er wordt bepaald welke adressen, welke periode en welke blockchains binnen het onderzoek vallen, en welke niet.
- Reconstructie. De transacties worden per stap gevolgd en vastgelegd met hash, tijdstip en bedrag.
- Aansluiting op de stukken. On-chain gegevens worden naast exports, afschriften en correspondentie gelegd.
- Verificatie. Bevindingen worden op een tweede bron of methode nagegaan voordat zij in het rapport komen.
- Rapport. Oplevering volgens de vaste indeling, met de beperkingen expliciet benoemd.
- Toelichting en opvolging. Waar dat in het dossier van toepassing is, wordt het rapport toegelicht aan uw advocaat, accountant, notaris, de rechtbank of aan de instantie die de melding behandelt. Komen er later nieuwe gegevens beschikbaar, dan kan het rapport worden aangevuld. Wat hierbij passend is, hangt af van het type onderzoek en de gemaakte afspraken.
Verder lezen: de blog hoe een blockchaintransactie wordt onderzocht en veelgestelde vragen over blockchainonderzoek en nazorg.
In welke situaties wordt blockchainonderzoek ingezet?
De methode is dezelfde, de vraag verschilt. Bij een vermoeden van fraude gaat het om de route die het geld heeft afgelegd. Bij een onderbouwing voor een bank of de Belastingdienst gaat het om de herkomst van een tegoed. Bij een boedelscheiding of een faillissement gaat het om de vraag welk vermogen er op een peildatum bestond. Bij een geschil over een bestaand rapport gaat het om de houdbaarheid van dat rapport.
Die vier ingangen hebben elk een eigen pagina, omdat de gegevens die nodig zijn en de partij die het rapport uiteindelijk leest per situatie verschillen. Wat gelijk blijft, is de eis dat elke stap navolgbaar is.
Zie ook: crypto fraude onderzoek, herkomst van vermogen aantonen en crypto bij echtscheiding en juridische vraagstukken.
Wat kan blockchainonderzoek niet?
Dit blok is bewust volledig. Wat een onderzoek niet kan, bepaalt de waarde van wat het wel kan.
- Paucitas stelt niet zelfstandig vast wie er achter een cryptoadres schuilgaat. Wel wordt vastgelegd naar welke dienstverlener of partij tegoeden zijn gegaan, zodat die informatie via de daarvoor bestemde kanalen kan worden opgevolgd.
- Paucitas houdt zelf geen tegoeden onder zich en voert geen transacties uit namens cliënten. Bij een dossier wordt eerst vastgesteld of het platform waar de tegoeden zouden staan bestaat en of er toegangsgegevens zijn.
- De nadruk ligt op onderzoek en onderbouwing. In het rapport wordt expliciet benoemd in welke mate er nog toegang is tot de betrokken wallet, omdat dat bepaalt wat er feitelijk is vast te stellen.
- Paucitas doet geen toezegging over de uitkomst van een onderzoek.
- Een rapport van Paucitas beperkt zich tot feitelijke waarnemingen en het onderzoek daarvan.
- Transacties die buiten de blockchain hebben plaatsgevonden, zoals contante betalingen of interne boekingen binnen een exchange, zijn niet zichtbaar in blockchaingegevens. Die worden alleen meegenomen als er onderliggende stukken beschikbaar zijn.
- Bij gebruik van mixers of privacygerichte netwerken is de keten niet altijd volledig te volgen. In dat geval wordt expliciet benoemd tot welk punt de route wel is vast te stellen.
- Paucitas geeft geen fiscaal of juridisch advies.
Veelgestelde vragen
Kan elk crypto-spoor worden gevolgd?
Nee. Op een publieke blockchain is de keten in beginsel te volgen, maar bij gebruik van mixers of privacygerichte netwerken houdt de zekerheid op een bepaald punt op. Het rapport benoemt dan expliciet tot waar de route is vast te stellen.
Onthult blockchainonderzoek wie de dader is?
Nee. Paucitas stelt niet zelfstandig vast wie een adres beheert. Wat wordt vastgelegd is naar welke dienstverlener tegoeden zijn gegaan, zodat die informatie via de daarvoor bestemde kanalen kan worden opgevraagd.
Heeft Paucitas mijn privésleutel of seed phrase nodig?
Paucitas vraagt uit zichzelf nooit om uw herstelzin of privésleutel. Heeft u hulp nodig bij het uitlezen of herstellen van uw wallet, dan begeleiden wij u daar volledig bij, zonder dat wij die gegevens zelf hoeven in te zien. Voor het onderzoek zijn adressen, transacties en exports voldoende. Paucitas houdt geen tegoeden onder zich en voert geen transacties uit namens cliënten.
Wat is het verschil tussen blockchain-analyse en blockchainonderzoek?
Analyse is het ordenen van transactiegegevens; in de markt gebeurt dat doorgaans met analysesoftware. Onderzoek voegt daar verantwoording aan toe: welke bron, welke aanname, welke controle en welke beperking. Paucitas werkt zonder die software; elke transactie wordt afzonderlijk geverifieerd. Alleen het tweede is in een procedure bruikbaar.
Werkt Paucitas met software van een leverancier?
Nee. Paucitas gebruikt geen geautomatiseerde analysesoftware, in geen enkele rol. Elke transactie en elke transactiehash wordt afzonderlijk geverifieerd voordat een bevinding in een rapport wordt opgenomen. Een markering van een leverancier is een aanname en geen vaststelling.
Kan een oud dossier nog worden onderzocht?
Ja. Transacties blijven zichtbaar, ook jaren later. Wat verandert is de kans dat een tegoed nog ergens staat en dat een dienstverlener nog over gegevens beschikt.
Hoe lang duurt een blockchainonderzoek?
Tussen één werkdag en circa twee weken, afhankelijk van de omvang van het dossier en de urgentie. Een regulier onderzoek is doorgaans binnen drie werkdagen gereed. Voor spoedopdrachten geldt een toeslag.
Hoe snel reageert Paucitas op een vraag?
Paucitas reageert doorgaans binnen enkele minuten tot een uur en in vrijwel alle gevallen dezelfde werkdag.
Welke pagina’s horen bij dit onderwerp?
Begrippen
- Blockchain — het register waarop het onderzoek is gebaseerd.
- Blockchain-analyse — het ordenen van transactiegegevens.
- On-chain — wat wel en niet in het register staat.
- Transactiehash — de verwijzing waarmee elke stap te controleren is.
- Ketenreconstructie — het vastleggen van de route per stap.
- Mixer — waar de keten in zekerheid afneemt.
- Bewijskracht — waarom navolgbaarheid zwaarder weegt dan de conclusie.
- Onafhankelijk deskundige — wat onafhankelijkheid in de praktijk betekent.
- Expert witness — de rol in een zitting.
- Crypto-onderzoeksrapport — de vorm waarin de uitkomst wordt vastgelegd.
Onderliggende onderwerpen
- Contra-expertise en second opinion — als er al een rapport ligt dat wordt betwist.
- Deskundigenrapport voor de rechtbank — als het dossier naar een zitting gaat.
Verwante onderwerpen
- Crypto fraude onderzoek — bij een vermoeden van fraude.
- Herkomst van vermogen aantonen — bij een onderbouwing voor bank, fiscus of accountant.
- Crypto bij echtscheiding en juridische vraagstukken — bij een boedelscheiding of nalatenschap.
Wat kunt u nu zelf doen?
Begin met vaststellen wat u nog heeft: welke adressen, welke exports, over welke periode en per exchange. Ontbreekt er een export of een periode, dan weet u precies waar het onderzoek moet beginnen en welke aannames er anders nodig zijn.
Wat u kunt aanleveren
Een onderzoek begint bij één aanknopingspunt. Dat kan een transactie zijn, een adres, een foto of schermafbeelding van een wallet, of de communicatie die u met een partij heeft gehad. Ook zonder volledige administratie is er in de praktijk meer vast te stellen dan mensen verwachten.
Wat verder helpt, afhankelijk van uw situatie:
- overzichten en exports van de exchanges waar u een account heeft
- adressen van uw eigen wallets
- bankafschriften over de betrokken periode
- correspondentie, berichten en schermafbeeldingen
Welke gegevens in uw dossier nodig zijn, verschilt per zaak. Na een eerste gesprek ontvangt u een aanleverlijst die op uw situatie is toegesneden.
Aanleveren kan bij ons op kantoor of digitaal via diverse methodes.
Paucitas reageert doorgaans binnen enkele minuten tot een uur en in vrijwel alle gevallen dezelfde werkdag. Paucitas is 24/7 telefonisch bereikbaar op 020 244 5774.
Over de auteur
R.T. (Tyler) Dijst is directeur en medeoprichter van Paucitas en stuurt de operatie aan. Hij bewaakt de kwaliteit en consistentie van de dossiervoering en is betrokken bij de deskundige fase van complexe zaken. Zijn werk richt zich op complex blockchainonderzoek: het traceren van ingewikkelde transactiestromen, het analyseren van wallets en het in kaart brengen van de routing van fondsen over de keten. Daarnaast beoordeelt hij de echtheid van cryptomunten en herkent hij valse of nagemaakte exemplaren.
Paucitas is een expertisebureau voor cryptovaluta en blockchain. Onderzoek is onze dagelijkse praktijk: inmiddels zijn honderden dossiers behandeld, uiteenlopend van individuele zaken tot onderzoeken voor advocaten, instanties en ondernemingen.