crypto bij echtscheiding

Crypto bij echtscheiding, nalatenschap of faillissement vraagt om een vaststelling op de peildatum.

Bij een echtscheiding, een nalatenschap of een faillissement moet worden vastgesteld welk vermogen er op een bepaalde datum bestond. Voor crypto is dat lastiger dan voor een bankrekening: er is geen instelling die een sluitend overzicht afgeeft, tegoeden kunnen over meerdere wallets en platforms verspreid staan, en de waarde beweegt per dag. Paucitas brengt dat vermogen onafhankelijk en feitelijk in kaart, waardeert het op een vaste peildatum en legt de onderbouwing navolgbaar vast, zodat de advocaat, notaris of curator ermee verder kan. Paucitas neemt geen standpunt in over de verdeling.

Op deze pagina

Waarom vraagt crypto in een juridisch traject aparte aandacht?
Wat is een peildatum en hoe wordt de waarde daarop bepaald?
Hoe wordt cryptobezit bij een echtscheiding in kaart gebracht?
Wat als er een vermoeden is dat een deel buiten de boedel blijft?
Wat komt er bij een nalatenschap of schenking op tafel?
Wat betekent dit voor een curator bij een faillissement?
Wat als niemand meer bij de wallet kan?
Wanneer treedt Paucitas op als deskundige in een procedure?
Wanneer is een contra-expertise op een bestaand rapport aan de orde?
Wat staat er in het rapport en hoe lang duurt het?
Hoe verloopt het onderzoek stap voor stap?
Wie doet wat: advocaat, notaris, curator en onderzoeker?
Wat kan dit onderzoek niet?
Veelgestelde vragen

Waarom vraagt crypto in een juridisch traject aparte aandacht?

Een bank levert op verzoek een saldo-opgave per datum. Voor crypto bestaat die partij niet. Tegoeden kunnen op een eigen wallet staan waar niemand anders bij kan, verspreid over meerdere platforms, of vastzitten in producten waarvan de waarde niet in één bedrag is uit te drukken. Wie zich baseert op één schermafbeelding uit een app, baseert zich op een momentopname die niet controleerbaar is.

Daar komt bij dat digitale tegoeden eenvoudiger buiten beeld te houden zijn dan een rekening bij een Nederlandse bank. Dat is geen verwijt en geen aanname over de betrokkenen; het is een reden om de vaststelling niet aan een van de partijen te laten. Een onafhankelijke inventarisatie voorkomt dat de discussie over de verdeling wordt gevoerd op cijfers die door één kant zijn aangeleverd.

Verder lezen: wallet, exchange en stablecoin.

Wat is een peildatum en hoe wordt de waarde daarop bepaald?

Een peildatum is de datum waarop het vermogen wordt vastgesteld. Welke datum dat is, volgt uit het dossier en wordt door de advocaat, de notaris of de rechter bepaald, niet door de onderzoeker. Paucitas rekent met de datum die wordt opgegeven en legt vast welke datum en welk tijdstip zijn gebruikt.

De waardering gebeurt vervolgens per positie: welke tokens, in welke hoeveelheid, op welk adres of bij welk platform, en tegen welke koers op dat moment. Voor elke koers wordt de gebruikte bron vermeld, zodat de tegenpartij dezelfde berekening kan overdoen. Waar een positie niet op een liquide markt wordt verhandeld en er dus geen betrouwbare koers is, staat dat als voorbehoud in het rapport in plaats van dat er een bedrag wordt ingevuld.

Zie ook: token en vermogensverificatie.

Hoe wordt cryptobezit bij een echtscheiding in kaart gebracht?

Het onderzoek begint bij wat er is aangeleverd: exports van de platforms waar een account bestaat, adressen van eigen wallets, bankafschriften waaruit stortingen naar en van een exchange blijken, en de aangiften waarin cryptobezit is opgegeven. Die stukken worden naast elkaar gelegd om te zien of het beeld sluit.

Vervolgens wordt de blockchain zelf gebruikt om de opgegeven adressen te controleren en om te zien of er bewegingen zijn die niet in de aangeleverde administratie terugkomen. Het resultaat is een overzicht per positie met de peildatumwaarde, plus een chronologisch overzicht van de bewegingen in de periode die voor het dossier van belang is.

Verder lezen: de blog crypto bij echtscheiding: vermogen in kaart brengen en verdelen en het onderwerp herkomst van vermogen aantonen.

Wat als er een vermoeden is dat een deel buiten de boedel blijft?

Een vermoeden is geen vaststelling, en het onderzoek behandelt het ook niet als zodanig. Wat er wel gebeurt, is nagaan of er aanwijzingen zijn die buiten de aangeleverde administratie liggen. Terugkerende aanknopingspunten zijn overboekingen van een gezamenlijke of privérekening naar een exchange, ook kleine en verspreide, de aanschaf van een hardware wallet, abonnementen op handelsplatforms, en cryptobezit dat in een eerdere aangifte stond en later uit beeld verdwijnt.

Elk van die punten is een aanleiding om verder te kijken, geen conclusie. Het rapport beschrijft wat is waargenomen en wat daaruit wel en niet volgt. De vraag of er iets is verzwegen, is een juridische vraag en is aan de rechter, niet aan de onderzoeker. De bevindingen worden vastgelegd in het deskundigheidsrapport waarmee een rechtbank of advocaat verder kan.

Zie ook: hardware wallet en de blog cryptovermogen in kaart brengen.

Wat komt er bij een nalatenschap of schenking op tafel?

Bij een nalatenschap spelen drie vragen door elkaar: bestaat het tegoed, is er nog toegang, en wat was het waard op het moment van overlijden. Erfgenamen en de notaris hebben daarvoor een overzicht nodig dat op stukken is gebaseerd en niet op wat iemand zich herinnert. Ook de herkomst kan aan de orde komen, bijvoorbeeld als de vraag is of een tegoed al vóór een bepaalde datum bestond.

Bij een schenking is het beeld vergelijkbaar: welke positie is overgedragen, op welk moment, en welke waarde had die toen. Ook hier legt Paucitas alleen de feitelijke kant vast. De fiscale en civielrechtelijke gevolgen daarvan zijn aan de notaris of de belastingadviseur.

Verder lezen: de blogs crypto in een nalatenschap en crypto schenken of erven: herkomst en waardering.

Wat betekent dit voor een curator bij een faillissement?

Een curator moet vaststellen wat er tot de boedel behoort en of er vermogen is weggevloeid in de periode voorafgaand aan het faillissement. Crypto valt daarbij vaak buiten de administratie die wordt aangetroffen. Het onderzoek richt zich dan op de vraag of er accounts of adressen zijn geweest, welke bewegingen daarop hebben plaatsgevonden en of daar een tegenprestatie tegenover stond.

De uitkomst is een chronologisch overzicht met per stap een verwijzing naar de onderliggende transactie, zodat de curator die informatie kan gebruiken in zijn verslaglegging en, waar nodig, in een procedure. Of een bepaalde overboeking aantastbaar is, is een juridische beoordeling en staat niet in het rapport.

Zie ook de blog crypto bij faillissement: vermogen opsporen en in kaart brengen.

Wat als niemand meer bij de wallet kan?

Het ontbreken van toegang is iets anders dan het ontbreken van vermogen. Wat er op een adres staat en wat er op is binnengekomen en uitgegaan, blijft zichtbaar op de blockchain, ook als de sleutels weg zijn. Voor een boedelscheiding of een nalatenschap betekent dat dat de positie kan worden vastgesteld en gewaardeerd, ook als er op dat moment niemand bij kan.

Paucitas vraagt uit zichzelf nooit om uw herstelzin of privésleutel. Heeft u hulp nodig bij het uitlezen of herstellen van uw wallet, dan begeleiden wij u daar volledig bij, zonder dat wij die gegevens zelf hoeven in te zien.

Bij verlies van toegang wordt onderzocht of herstel technisch mogelijk is, uitsluitend op een wallet die u rechtmatig bezit. Of dat lukt, hangt af van de gegevens die nog beschikbaar zijn: een gedeeltelijke of volledige herstelzin, een bestand, een aantekening of een ander aanknopingspunt. Wij beoordelen uw situatie vrijblijvend en zijn eerlijk over wat in uw geval realistisch is, zonder iets te garanderen. Weet u niet of wat u nog heeft bruikbaar is, neem dan gerust contact op.

In het rapport wordt uitdrukkelijk benoemd in welke mate er nog toegang is, omdat dat bepaalt welke vervolgstappen realistisch zijn en hoe de positie in de verdeling kan worden meegenomen.

Zie ook: privésleutel en seed phrase.

Wanneer treedt Paucitas op als deskundige in een procedure?

Dat gebeurt op twee manieren. In opdracht van één partij, waarbij het rapport als partijdeskundigenrapport wordt ingebracht en de wederpartij het kan betwisten. Of op verzoek van beide partijen gezamenlijk, of op verzoek van de rechtbank, waarbij de opdracht en de vraagstelling vooraf worden vastgelegd. In beide gevallen blijft de inhoud dezelfde: feitelijke waarnemingen met de onderbouwing erbij.

Waar nodig wordt het rapport mondeling toegelicht op een zitting of in een gesprek met de betrokken advocaten. Dat een onderzoeker zijn eigen beperkingen kan benoemen weegt daarbij zwaarder dan een stellige conclusie. Hoe die rol precies is ingericht, staat op deskundigenrapport voor de rechtbank.

Zie ook: expert witness, onafhankelijk deskundige en de blog wat een crypto-deskundige doet in een rechtszaak.

Wanneer is een contra-expertise op een bestaand rapport aan de orde?

Als er al een waardering of een onderzoek ligt en de uitkomst wordt betwist. De contra-expertise beoordeelt dan niet of de conclusie bevalt, maar of het rapport zijn eigen conclusie draagt: is de peildatum consequent gebruikt, is de koersbron vermeld, zijn de gebruikte adressen herleidbaar, en zijn de beperkingen benoemd. Ontbreken die elementen, dan is dat op zichzelf een bevinding.

Een second opinion is lichter en dient meestal om vóór een procedure te bepalen of een dossier sterk genoeg is. Beide vormen staan uitgewerkt op contra-expertise en second opinion.

Verder lezen: contra-expertise, bewijskracht en de blog contra-expertise bij een crypto-geschil.

Wat staat er in het rapport en hoe lang duurt het?

Een rapport van Paucitas volgt een vaste indeling. Niet elk rapport bevat alle onderdelen, de omvang varieert met het dossier, en de indeling wordt afgestemd op het doel van het rapport.

Aanleiding en opdrachtomschrijving
Vraagstelling
Reikwijdte van het onderzoek
Uitgangspunten
Aangeleverde gegevens
Geraadpleegde bronnen
Werkwijze op hoofdlijnen
Verificatie en kwaliteitsborging
Voorbehouden en beperkingen
Bevindingen per onderdeel
Chronologisch overzicht
Analyse en samenhang
Conclusie
Verklaring van onafhankelijkheid
Bijlagen

Onderdeel veertien, de verklaring van onafhankelijkheid, is bij een boedelscheiding het onderdeel waar het op aankomt. Zodra één partij het rapport heeft laten opstellen, is de eerste vraag van de wederpartij of de onderzoeker een belang bij de uitkomst heeft. Paucitas werkt niet in opdracht van een exchange, een softwareleverancier of een platform, heeft geen belang bij de verdeling en werkt nooit tegen een vergoeding die van de uitkomst afhangt. Onderdeel vier, de uitgangspunten, legt daarnaast vast welke peildatum en welke koersbron zijn gebruikt.

Doorlooptijd. Een onderzoek van Paucitas duurt, afhankelijk van de omvang van het dossier en de urgentie, tussen één werkdag en twee weken. Een spoedrapport kan binnen één werkdag worden opgeleverd en in uitzonderlijke gevallen dezelfde dag. Een regulier onderzoek is doorgaans binnen drie werkdagen gereed. Bij dossiers met veel transacties, meerdere wallets of ontbrekende historie loopt de doorlooptijd op tot circa twee weken. Voor spoedopdrachten geldt een toeslag.

Kosten. Paucitas werkt met een vast tarief op basis van uw situatie. Soms hanteren wij in overleg een uurtarief, maar de uren worden altijd vooraf vastgezet, zodat u nooit voor verrassingen komt te staan. Er wordt niet met een onderzoek gestart voordat de kosten zijn doorgenomen en akkoord bevonden.

Zie ook: crypto-onderzoeksrapport en deskundigenrapport.

Hoe verloopt het onderzoek stap voor stap?

Aanlevering van gegevens verloopt digitaal of op kantoor. Per zaak wordt een aanleverlijst verstrekt waarin staat welke gegevens nodig zijn. Waar nodig begeleidt Paucitas het verzamelen en aanleveren daarvan.

Intake met de advocaat, notaris of curator. De vraagstelling en de peildatum worden vastgelegd.
Aanleverlijst. U ontvangt een overzicht van de benodigde exports, adressen, afschriften en aangiften.
Inventarisatie. Alle bekende posities worden per platform en per wallet in kaart gebracht.
Controle op de blockchain. De opgegeven adressen worden nagelopen en bewegingen buiten de administratie worden vastgelegd.
Waardering op de peildatum, per positie, met vermelding van de gebruikte koersbron.
Verificatie. Bevindingen worden op een tweede bron of methode nagegaan voordat zij in het rapport komen.
Rapport. Oplevering volgens de vaste indeling, met de voorbehouden expliciet benoemd.
Toelichting en opvolging. Waar dat in het dossier van toepassing is, wordt het rapport toegelicht aan uw advocaat, accountant, notaris, de rechtbank of aan de instantie die de melding behandelt. Komen er later nieuwe gegevens beschikbaar, dan kan het rapport worden aangevuld. Wat hierbij passend is, hangt af van het type onderzoek en de gemaakte afspraken.

Verder lezen: de blog veelgestelde vragen over juridische crypto-vraagstukken.

Wie doet wat: advocaat, notaris, curator en onderzoeker?

De advocaat bepaalt de juridische strategie en de vraagstelling. De notaris regelt de akte en de fiscale afwikkeling bij een nalatenschap of schenking. De curator beheert de boedel. De onderzoeker stelt vast wat er feitelijk is en legt dat navolgbaar vast. Die scheiding is niet formeel bedoeld: zij bepaalt hoe zwaar een rapport weegt.

Praktisch betekent het dat Paucitas geen advies geeft over de verdeling, geen standpunt inneemt over wie waar recht op heeft en geen fiscale gevolgtrekkingen maakt. Waar een vraag daarover in het dossier opkomt, wordt die doorgeleid naar de betrokken adviseur. Fiscale onderwerpen zoals de aangifte in box 3 komen aan de orde op de pagina over herkomst van vermogen, niet hier.

Zie ook: civiele procedure, herkomst van vermogen en de blog optreden als onafhankelijk deskundige.

Wat kan dit onderzoek niet?

Dit blok is bewust volledig. Wat een onderzoek niet kan, bepaalt de waarde van wat het wel kan.

Paucitas stelt niet zelfstandig vast wie er achter een cryptoadres schuilgaat. Wel wordt vastgelegd naar welke dienstverlener of partij tegoeden zijn gegaan, zodat die informatie via de daarvoor bestemde kanalen kan worden opgevolgd.
Paucitas houdt zelf geen tegoeden onder zich en voert geen transacties uit namens cliënten. Bij een dossier wordt eerst vastgesteld of het platform waar de tegoeden zouden staan bestaat en of er toegangsgegevens zijn.
De nadruk ligt op onderzoek en onderbouwing. In het rapport wordt expliciet benoemd in welke mate er nog toegang is tot de betrokken wallet, omdat dat bepaalt wat er feitelijk is vast te stellen.
Paucitas doet geen toezegging over de uitkomst van een onderzoek. Ook de vaststelling dat een positie niet verder te herleiden is, is een resultaat.
Een rapport van Paucitas beperkt zich tot feitelijke waarnemingen en het onderzoek daarvan.
Transacties die buiten de blockchain hebben plaatsgevonden, zoals contante betalingen of interne boekingen binnen een exchange, zijn niet zichtbaar in blockchaingegevens. Die worden alleen meegenomen als er onderliggende stukken beschikbaar zijn.
Bij gebruik van mixers of privacygerichte netwerken is de keten niet altijd volledig te volgen. In dat geval wordt expliciet benoemd tot welk punt de route wel is vast te stellen.
Paucitas geeft geen fiscaal of juridisch advies.

Veelgestelde vragen

Welke partij stelt de waarde van cryptobezit vast bij een echtscheiding?

Er is geen instelling die dat afgeeft. In de praktijk laat een van de partijen of de rechtbank het vaststellen door een onafhankelijk onderzoeker. Paucitas waardeert per positie op de opgegeven peildatum en vermeldt de gebruikte koersbron, zodat de berekening te controleren is.

Wie bepaalt de peildatum?

De advocaat, de notaris of de rechter, afhankelijk van het dossier. Paucitas rekent met de datum die wordt opgegeven en legt vast welke datum en welk tijdstip zijn gebruikt.

Kan een rapport worden gebruikt als beide partijen het niet eens zijn over de opdracht?

Ja, als partijdeskundigenrapport in opdracht van één partij. De wederpartij kan dat betwisten. Een gezamenlijke opdracht of een opdracht van de rechtbank geeft een rapport doorgaans meer gewicht.

Wat als mijn ex-partner weigert gegevens aan te leveren?

Dan wordt gewerkt met wat er wel is: bankafschriften waaruit stortingen naar een exchange blijken, eerdere aangiften en de adressen die bekend zijn. Het rapport benoemt uitdrukkelijk welke gegevens ontbreken en wat daardoor niet is vast te stellen. Het afdwingen van medewerking is een juridische route en loopt via uw advocaat.

Kan Paucitas helpen als de toegang tot een wallet is verloren?

Doet Paucitas uitspraken over wie waar recht op heeft?

Nee. Het rapport beperkt zich tot feitelijke waarnemingen en het onderzoek daarvan. De verdeling en de juridische duiding zijn aan de advocaat, de notaris of de rechter.

Hoe lang duurt dit onderzoek?

Tussen één werkdag en circa twee weken, afhankelijk van de omvang van het dossier en de urgentie. Een regulier onderzoek is doorgaans binnen drie werkdagen gereed. Voor spoedopdrachten geldt een toeslag.

Hoe snel reageert Paucitas op een vraag?

Paucitas reageert doorgaans binnen enkele minuten tot een uur en in vrijwel alle gevallen dezelfde werkdag.

Hoe wordt cryptovermogen vastgesteld bij echtscheidingsprocedures in Nederland?

Bij een echtscheiding in Nederland wordt cryptobezit vastgesteld op de peildatum: welke tegoeden er zijn, op welke adressen en tegen welke waarde. Paucitas reconstrueert dat over de blockchain en legt het vast in een rapport dat beide advocaten, de rechter of een mediator kan controleren. Paucitas stelt de feiten vast en doet geen uitspraak over wie waar recht op heeft.

Welke pagina’s horen bij dit onderwerp?

Begrippen

Vermogensverificatie: het vaststellen van een positie op een datum.
Herkomst van vermogen: waar een tegoed vandaan komt.
Deskundigenrapport: de vorm die in een procedure wordt ingebracht.
Expert witness: de rol op een zitting.
Onafhankelijk deskundige: waarom de positie van de onderzoeker meeweegt.
Contra-expertise: de beoordeling van een bestaand rapport.
Civiele procedure: de context waarin het rapport wordt gebruikt.
Bewijskracht: waarom navolgbaarheid zwaarder weegt dan de conclusie.
Hardware wallet: een bezitsvorm die buiten elke administratie kan blijven.
Seed phrase: waarom toegang en bezit twee verschillende vragen zijn.

Situaties

Crypto bij echtscheiding: vermogen in kaart brengen en verdelen.
Crypto in een nalatenschap: toegang, waardering en verdeling.
Crypto bij faillissement: vermogen opsporen en in kaart brengen.
Crypto schenken of erven: herkomst en waardering.

Verwante onderwerpen

Blockchainonderzoek uitgelegd: de methode achter dit onderzoek.
Deskundigenrapport voor de rechtbank: als het dossier naar een zitting gaat.
Contra-expertise en second opinion: als er al een rapport ligt.
Herkomst van vermogen aantonen: als de vraag de herkomst is en niet de verdeling.

Wat kunt u nu zelf doen?

Begin met vaststellen wat er beschikbaar is om een positie op de peildatum vast te leggen: welke exports, van welke platforms, over welke periode, welke adressen en welke afschriften. Advocaten en notarissen gebruiken dat overzicht ook om bij de wederpartij gericht om stukken te vragen in plaats van in algemene termen.

Wat u kunt aanleveren

Een onderzoek begint bij één aanknopingspunt. Dat kan een transactie zijn, een adres, een foto of schermafbeelding van een wallet, of de communicatie die u met een partij heeft gehad. Ook zonder volledige administratie is er in de praktijk meer vast te stellen dan mensen verwachten.

Wat verder helpt, afhankelijk van uw situatie:

overzichten en exports van de exchanges waar u een account heeft
adressen van uw eigen wallets
bankafschriften over de betrokken periode
correspondentie, berichten en schermafbeeldingen

Welke gegevens in uw dossier nodig zijn, verschilt per zaak. Na een eerste gesprek ontvangt u een aanleverlijst die op uw situatie is toegesneden.

Aanleveren kan bij ons op kantoor of digitaal via diverse methodes.

Paucitas reageert doorgaans binnen enkele minuten tot een uur en in vrijwel alle gevallen dezelfde werkdag. Paucitas is 24/7 telefonisch bereikbaar op 020 244 5774.

Over de auteur

S.E. (Simcha) Schrijver is directeur en medeoprichter van Paucitas. Hij richt zich op blockchainonderzoek, het traceren van cryptovermogen, waarheidsbevinding, onderzoek naar beleggingsfraude en contra-expertise, en op het opstellen van deskundigen- en expertiserapporten voor particulieren, bedrijven, advocaten, rechtbanken en instanties. Hij verzorgde onder meer een NOvA-geaccrediteerde cursus over cryptovaluta, blockchain en wallets voor strafrechtadvocaten en -juristen.

Paucitas is een expertisebureau voor cryptovaluta en blockchain. Onderzoek is onze dagelijkse praktijk: inmiddels zijn honderden dossiers behandeld, uiteenlopend van individuele zaken tot onderzoeken voor advocaten, instanties en ondernemingen. Simcha Schrijver is meermaals opgetreden in procedures en heeft rapporten geleverd die in rechtszaken zijn gebruikt.

Korte antwoorden op losse vragen

Stelt u één concrete vraag, dan staat het antwoord kort en zelfstandig op de vragenpagina’s: