Herkomst van cryptovermogen aantonen betekent: met stukken navolgbaar maken waar uw crypto vandaan komt, wanneer het is verkregen en welke route het heeft afgelegd. Paucitas onderzoekt die route op de blockchain, combineert dat met uw exchange- en bankgegevens en legt het vast in een rapport dat een bank, de Belastingdienst, een accountant of een notaris kan controleren. Paucitas geeft zelf geen fiscaal of juridisch advies en houdt geen tegoeden onder zich; het rapport is de onderbouwing waarmee uw adviseur verder werkt. Een regulier onderzoek is doorgaans binnen drie werkdagen gereed.
Op deze pagina
- Wat vraagt de Belastingdienst precies bij een informatieverzoek over crypto?
- Welk bewijs van cryptobezit wordt geaccepteerd?
- Wat is een balancespecificatie op de peildatum en hoe maak ik die?
- Wanneer volstaat een jaaroverzicht van de exchange niet?
- Hoe toon ik herkomst aan als ik geen exchange-historie meer heb?
- Wat vraagt een bank bij een storting uit crypto?
- Wat heeft een accountant nodig voor de jaarrekening?
- Wat vraagt een notaris bij een schenking of nalatenschap?
- Wat verandert er met DAC8 vanaf 1 januari 2026?
- Hoe onderbouw ik cryptobezit van een bv of dga?
- Wat staat er in een herkomstrapport en hoe lang duurt het?
- Wat kan niet worden aangetoond?
Wat vraagt de Belastingdienst precies bij een informatieverzoek over crypto?
Een informatieverzoek over crypto vraagt in de praktijk om drie dingen: welke tegoeden u had op de peildatum, waar die tegoeden vandaan komen, en hoe die twee met elkaar te rijmen zijn. Concreet wordt gevraagd naar een jaaroverzicht van elke exchange, een balancespecificatie per wallet en per munt op 1 januari, en de onderliggende csv-export of wallet-export waarmee die cijfers herleidbaar zijn.
De inspecteur toetst niet alleen het bedrag, maar de navolgbaarheid: kan een buitenstaander uw opgave stap voor stap terugrekenen naar brongegevens? Bij één exchange en één wallet lukt dat meestal zelf. Bij meerdere wallets, ontbrekende jaren of een exchange die niet meer bestaat, ontstaat een gat dat u met een eigen overzicht niet dicht.
Een informatieverzoek van de Belastingdienst is gebaseerd op artikel 47 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Die bepaling kent geen vaste wettelijke termijn: de inspecteur stelt in zijn brief zelf een termijn, en die moet redelijk zijn. De gevraagde gegevens moeten duidelijk, stellig en zonder voorbehoud worden verstrekt.
Wordt niet aan het verzoek voldaan, dan kan de inspecteur een informatiebeschikking opleggen op grond van artikel 52a AWR. Wordt die onherroepelijk, dan kan dat gevolgen hebben voor de bewijslast in een latere procedure. Daarnaast kan de Belastingdienst via de civiele rechter naleving afdwingen.
Van belang is dat de informatieplicht niet vervalt doordat de bewaartermijn van zeven jaar uit artikel 52 AWR is verstreken. Dat een exchange niet meer bestaat of dat het om oude jaren gaat, ontslaat u niet van de verplichting om de gevraagde gegevens te leveren.
Bron: artikel 47, 49 en 52a AWR, en de rechtspraak over de verhouding tussen de informatieplicht en de bewaartermijn.
Ontbreekt de administratie over die jaren, dan blijft de blockchain wel beschikbaar. Transacties blijven daar zichtbaar, ook jaren later, en zijn met de bijbehorende stukken herleidbaar tot een navolgbaar overzicht.
Verder lezen: cryptovermogen en uw belastingaangifte en het begrip box 3 en crypto.
Welk bewijs van cryptobezit wordt geaccepteerd?
Er bestaat geen partij die een officieel bewijs van cryptobezit afgeeft. Er is geen instantie die uw saldo bevestigt zoals een bank een rekeningafschrift afgeeft. Wat wél wordt geaccepteerd, is een reeks brongegevens die elkaar bevestigen: het jaaroverzicht van de exchange, een balancespecificatie op de peildatum, de csv-export van transacties, en publiek verifieerbare blockchaingegevens waarmee die transacties zijn terug te vinden.
Een rapport van Paucitas voegt daar de schakel aan toe die u zelf niet kunt leveren: de verificatie dat die brongegevens kloppen met wat er feitelijk op de blockchain staat, en een chronologisch overzicht dat de route van de tegoeden laat zien. Dat is het verschil tussen een opgave en een onderbouwing.
Zie ook: vermogensverificatie en herkomst van vermogen.
Wat is een balancespecificatie op de peildatum en hoe maak ik die?
Een balancespecificatie is een overzicht van alle saldi op één vaste datum, uitgesplitst per wallet en per munt. Voor box 3 is die datum 1 januari, de peildatum. Een totaalbedrag volstaat niet; de specificatie moet per adres en per munt te herleiden zijn.
U maakt die specificatie in vier stappen:
- Zet alle wallets en exchange-accounts op een rij, ook die u niet meer gebruikt.
- Haal per exchange het jaaroverzicht en de csv-export op over het betreffende jaar.
- Maak per zelfbeheerde wallet een wallet-export van de adressen en de saldi op de peildatum.
- Reken de saldi om naar euro tegen de koers op de peildatum en documenteer welke koersbron u heeft gebruikt.
Bij de koersbron wordt vaak niet stilgestaan. Veel mensen gaan uit van een bedrag dat ze zelf hebben bijgehouden, zonder vast te leggen welke koers op welk moment is gebruikt. Voor de navolgbaarheid van de opgave is dat wel nodig, en bij navraag wordt het opgevraagd.
Wanneer volstaat een jaaroverzicht van de exchange niet?
Een exchange registreert alleen wat er op die exchange gebeurt. Zodra tegoeden daarbuiten om bewegen, is het jaaroverzicht per definitie onvolledig. Dat speelt in deze situaties:
- U hield tegoeden buiten de exchange in eigen beheer.
- U gebruikte meerdere exchanges en heeft tussen die exchanges overgeboekt.
- De exchange bestaat niet meer.
- Het overzicht mist een of meer jaren.
- U heeft crypto ontvangen van een derde in plaats van gekocht.
- De opgave heeft betrekking op een jaar waarin de exchange geen sluitend overzicht leverde.
- De tegoeden zijn verkregen uit mining of staking.
- De tegoeden zijn verkregen via een onderlinge transactie tussen particulieren.
In elk van die gevallen ontbreekt de schakel tussen wat de exchange laat zien en wat er werkelijk aan tegoeden was. Die schakel is on-chain wel vast te stellen, omdat overboekingen tussen wallets en exchanges publiek verifieerbaar zijn.
Zie ook: exchange en crypto traceren.
Hoe toon ik herkomst aan als ik geen exchange-historie meer heb?
Als de exchange-historie ontbreekt, verschuift het onderzoek naar de blockchain zelf. Uit de transactiegeschiedenis van een adres is vast te stellen wanneer tegoeden zijn binnengekomen, van welk type dienstverlener ze afkomstig waren en hoe ze zich daarna hebben bewogen. Dat levert geen namen op, maar wel een tijdlijn en een route.
Wat aanvullend nodig is, zijn uw eigen stukken die de tijdlijn aan uw persoon koppelen: bankafschriften van stortingen naar de exchange, oude e-mails met accountbevestigingen, of een screenshot met een adres dat u kunt aantonen te beheren. De combinatie van die twee bronnen maakt het geheel herleidbaar.
Verder lezen: handmatig blockchainonderzoek tegenover geautomatiseerde tools.
Wat vraagt een bank bij een storting uit crypto?
Een bank vraagt bij een storting uit crypto naar de herkomst van de tegoeden en naar de route die het geld heeft afgelegd, omdat de bank zelf een verplichting heeft om die herkomst vast te stellen. In de praktijk vraagt de bank om een aankoopbewijs, een overzicht van de tussenliggende transacties en een verklaring waarom het bedrag afwijkt van wat oorspronkelijk is ingelegd.
Een geblokkeerde rekening wordt zelden opgeheven op basis van een toelichting alleen; de bank wil de onderliggende gegevens kunnen controleren. Een rapport dat de route chronologisch vastlegt en verwijst naar publiek verifieerbare transacties is daarvoor het bruikbaarste document.
Verder lezen: herkomst aantonen bij uw bank, wanneer een bank de rekening blokkeert en het begrip KYC en AML.
Wat heeft een accountant nodig voor de jaarrekening?
Een accountant heeft voor de jaarrekening drie dingen nodig: het saldo per balansdatum per munt, de waardering met de gebruikte koersbron, en een onderbouwing dat de onderneming die tegoeden daadwerkelijk beheert. Dat laatste punt is de reden dat een screenshot niet voldoende is: het bewijst een saldo, niet het beheer.
Bij zakelijk cryptobezit komt daar de scheiding tussen privé en zaak bij. Als tegoeden op één adres door elkaar lopen, moet die scheiding uit de transactiehistorie worden gereconstrueerd voordat er iets op de balans kan staan.
Verder lezen: crypto-herkomst onderbouwen voor uw accountant.
Wat vraagt een notaris bij een schenking of nalatenschap?
Een notaris vraagt bij een schenking of nalatenschap waarin crypto voorkomt naar twee dingen: welke tegoeden er op de peildatum waren en wie daarover kon beschikken. Zonder dat tweede antwoord is niet vast te stellen wat er precies wordt geschonken of vererfd.
Concreet gaat het om drie onderdelen:
- Een overzicht van de tegoeden per wallet en per munt op de datum van overlijden of van de schenking.
- Een waardering van die tegoeden op diezelfde datum, met vermelding van de gebruikte koersbron en het gehanteerde tijdstip. Een cryptokoers beweegt binnen één dag; uit de stukken moet daarom blijken welk moment is aangehouden.
- De vastlegging van wie over de tegoeden kon beschikken: op welke adressen de tegoeden stonden, of die in eigen beheer waren of bij een exchange, en waaruit blijkt dat de erflater of schenker daarover zeggenschap had.
Dat laatste onderdeel is bij crypto zelden vanzelfsprekend, omdat tegoeden op een adres niet op naam staan. Dat iemand over een wallet kon beschikken, volgt uit de combinatie van de transactiehistorie, de aansluiting op zijn bank- en exchangegegevens en de aanwezigheid van de toegangsmiddelen. Het onderzoek legt vast wat daaruit wel en wat daaruit niet is af te leiden.
Bij een nalatenschap komt daar de vraag bij of de tegoeden nog toegankelijk zijn. Die vraag hoort in het onderzoek thuis en niet in een aanname: de mate van toegang bepaalt of er sprake is van een vordering of van een beschikbaar vermogensbestanddeel.
Wat het onderzoek oplevert is een feitelijke vaststelling van bezit, waardering en beschikkingsmacht op de peildatum. De gevolgtrekkingen die de notaris of uw eigen adviseur daaraan verbindt, zijn aan hen; Paucitas geeft geen fiscaal of juridisch advies.
Verder lezen: crypto schenken of erven en crypto in een nalatenschap.
Wat verandert er met DAC8 vanaf 1 januari 2026?
Vanaf 1 januari 2026 moeten aanbieders van cryptodiensten in de EU gegevens over hun klanten en hun transacties verzamelen, verifiëren en jaarlijks rapporteren aan de belastingdienst van hun land. Die gegevens worden vervolgens automatisch uitgewisseld tussen de belastingautoriteiten van de EU-lidstaten. De eerste rapportage, over het kalenderjaar 2026, moet uiterlijk op 31 januari 2027 zijn ingediend. Het gaat om identificatiegegevens van de gebruiker en om de uitgevoerde transacties, waaronder aan- en verkoop, omwisselingen en overdrachten.
Fiscaal verandert er niets: cryptobezit moest ook daarvoor al in box 3 worden opgegeven. Wat verandert is dat de Belastingdienst uw opgave voortaan naast de gegevens van de exchange kan leggen.
Crypto dat u in eigen beheer houdt valt niet onder die rapportageplicht. Juist daar ontstaat het verschil dat u zelf moet kunnen verklaren: de Belastingdienst ziet wat er bij de exchange staat, niet wat daarbuiten. Wijkt uw opgave af van de aangeleverde gegevens, dan volgt navraag, en navraag wordt beantwoord met navolgbaarheid.
De Nederlandse implementatie is vastgelegd in de Wet implementatie EU-richtlijn gegevensuitwisseling cryptoactiva (Stb. 2026, 79), in werking getreden op 11 april 2026 met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026. Zie ook de toelichting van de Belastingdienst: https://over-ons.belastingdienst.nl/meer-zicht-op-cryptotransacties/
Hoe onderbouw ik cryptobezit van een bv of dga?
Bij een bv of dga bestaat de onderbouwing uit drie lagen: welke adressen aan de onderneming toebehoren, welke aan privé, en welke transacties tussen die twee hebben plaatsgevonden. Die derde laag is bijna altijd het probleem, omdat overboekingen tussen privé en zaak in de beginjaren zelden zijn vastgelegd.
Het onderzoek reconstrueert die scheiding uit de transactiehistorie en legt per adres vast op welke grond het aan de onderneming of aan privé wordt toegerekend. Die toerekening is een feitelijke vaststelling; de fiscale gevolgen ervan zijn aan uw eigen adviseur.
Verder lezen: crypto op de balans bij ondernemers.
Wat staat er in een herkomstrapport en hoe lang duurt het?
Een rapport van Paucitas volgt een vaste indeling. Niet elk rapport bevat alle onderdelen, de omvang varieert met het dossier, en de indeling wordt afgestemd op het doel van het rapport.
- Aanleiding en opdrachtomschrijving
- Vraagstelling
- Reikwijdte van het onderzoek
- Uitgangspunten
- Aangeleverde gegevens
- Geraadpleegde bronnen
- Werkwijze op hoofdlijnen
- Verificatie en kwaliteitsborging
- Voorbehouden en beperkingen
- Bevindingen per onderdeel
- Chronologisch overzicht
- Analyse en samenhang
- Conclusie
- Verklaring van onafhankelijkheid
- Bijlagen
Onderdeel veertien, de verklaring van onafhankelijkheid, is het onderdeel waar het bij een herkomstvraag op aankomt. Paucitas werkt niet in opdracht van een exchange, een softwareleverancier of een platform, en heeft geen belang bij de uitkomst van het onderzoek. Dat is precies wat een bank, inspecteur of rechter van een onderbouwing wil weten.
Doorlooptijd. Een onderzoek van Paucitas duurt, afhankelijk van de omvang van het dossier en de urgentie, tussen één werkdag en twee weken. Een spoedrapport kan binnen één werkdag worden opgeleverd en in uitzonderlijke gevallen dezelfde dag. Een regulier onderzoek is doorgaans binnen drie werkdagen gereed. Bij dossiers met veel transacties, meerdere wallets of ontbrekende historie loopt de doorlooptijd op tot circa twee weken. Voor spoedopdrachten geldt een toeslag.
Kosten. Paucitas werkt met een vast tarief op basis van uw situatie. Soms hanteren wij in overleg een uurtarief, maar de uren worden altijd vooraf vastgezet, zodat u nooit voor verrassingen komt te staan. Er wordt niet met een onderzoek gestart voordat de kosten zijn doorgenomen en akkoord bevonden.
Hoe verloopt een herkomstonderzoek stap voor stap?
Een herkomstonderzoek verloopt in de volgende stappen. Welke stappen aan de orde komen en in welke volgorde, kan variëren afhankelijk van het type rapport en de vraagstelling.
- Intake. U legt de vraag voor en het doel: bank, Belastingdienst, accountant, notaris of procedure. Het doel bepaalt de reikwijdte.
- Aanleverlijst. Aanlevering van gegevens verloopt digitaal of op kantoor. Per zaak wordt een aanleverlijst verstrekt waarin staat welke gegevens nodig zijn. Waar nodig begeleidt Paucitas het verzamelen en aanleveren daarvan.
- Analyse. De aangeleverde exports worden naast de publiek verifieerbare blockchaingegevens gelegd en per transactie herleid.
- Verificatie. Paucitas gebruikt geen geautomatiseerde analysesoftware, in geen enkele rol. Elke transactie en elke transactiehash wordt afzonderlijk geverifieerd voordat die in een rapport wordt opgenomen.
- Rapportage. Oplevering volgens de indeling hierboven, met de voorbehouden en beperkingen expliciet benoemd.
- Toelichting en opvolging. Waar dat in het dossier van toepassing is, wordt het rapport toegelicht aan uw advocaat, accountant, notaris, de rechtbank of aan de instantie die de melding behandelt. Komen er later nieuwe gegevens beschikbaar, dan kan het rapport worden aangevuld. Wat hierbij passend is, hangt af van het type onderzoek en de gemaakte afspraken.
Welke rol spelen de Belastingdienst, banken en toezichthouders hierin?
De Belastingdienst stelt de vraag en toetst het antwoord, maar levert zelf geen bewijs van uw bezit aan. Een bank stelt de herkomstvraag uit eigen verplichting en beoordeelt uw stukken, maar doet geen onderzoek voor u. Toezichthouders zien toe op cryptodienstverleners, niet op particuliere opgaven.
Regels als MiCA en de vergunningplicht voor cryptodienstverleners gelden voor de aanbieders en exchanges waar u mee te maken heeft, niet voor Paucitas: Paucitas is geen cryptodienstverlener, is non-custodiaal en houdt geen tegoeden onder zich. Waar die regels relevant zijn, is in wat uw exchange van u vraagt en welke gegevens die exchange over u vastlegt.
Het werk van Paucitas begint waar die partijen ophouden: bij het herleidbaar maken van de gegevens die u zelf moet aanleveren.
Wat kan niet worden aangetoond?
Dit blok is bewust volledig. Wat een onderzoek niet kan, bepaalt de waarde van wat het wel kan.
- Paucitas stelt niet zelfstandig vast wie er achter een cryptoadres schuilgaat. Wel wordt vastgelegd naar welke dienstverlener of partij tegoeden zijn gegaan, zodat die informatie via de daarvoor bestemde kanalen kan worden opgevolgd.
- Transacties die buiten de blockchain hebben plaatsgevonden, zoals contante betalingen of interne boekingen binnen een exchange, zijn niet zichtbaar in blockchaingegevens. Die worden alleen meegenomen als er onderliggende stukken beschikbaar zijn.
- Bij gebruik van mixers of privacygerichte netwerken is de keten niet altijd volledig te volgen. In dat geval wordt expliciet benoemd tot welk punt de route wel is vast te stellen.
- Een rapport van Paucitas beperkt zich tot feitelijke waarnemingen en het onderzoek daarvan.
- Paucitas geeft geen fiscaal of juridisch advies.
- Paucitas doet geen toezegging over de uitkomst van een onderzoek.
- Paucitas houdt zelf geen tegoeden onder zich en voert geen transacties uit namens cliënten.
Veelgestelde vragen
Waarom vraagt mijn bank naar de herkomst van mijn crypto?
Omdat de bank zelf verplicht is de herkomst van inkomende bedragen vast te stellen. De vraag is geen verdenking, maar een controleverplichting. Wat de bank nodig heeft, is een navolgbare route van aankoop naar uitbetaling.
Wat als ik de herkomst niet kan aantonen?
Dan wordt vastgelegd tot welk punt de route wél is vast te stellen en waar de onderbouwing ophoudt. Ook dat is een bruikbaar resultaat: het maakt het gat expliciet in plaats van onbenoemd, en dat is voor een inspecteur of bank hanteerbaarder dan een onvolledig overzicht zonder toelichting.
Geeft Paucitas een officieel bewijs van cryptobezit af?
Nee. Er bestaat geen instantie of partij die zo’n bewijs afgeeft. Paucitas levert een rapport dat uw eigen opgave verifieerbaar en herleidbaar maakt.
Wat is het verschil tussen een jaaroverzicht en een balancespecificatie?
Een jaaroverzicht komt van de exchange en toont wat daar is gebeurd. Een balancespecificatie toont alle saldi op één peildatum, per wallet en per munt, inclusief tegoeden buiten die exchange.
Hoe lang duurt een herkomstonderzoek?
Een regulier onderzoek is doorgaans binnen drie werkdagen gereed. Bij veel transacties, meerdere wallets of ontbrekende historie loopt dat op tot circa twee weken. Een spoedrapport kan binnen één werkdag.
Werkt Paucitas met software van een leverancier?
Paucitas gebruikt geen geautomatiseerde analysesoftware, in geen enkele rol. Elke transactie en elke transactiehash wordt afzonderlijk geverifieerd voordat die in een rapport wordt opgenomen.
Kan ik hier zelf mee beginnen?
Ja. Zet uw wallets en exchange-accounts op een rij, haal per exchange het jaaroverzicht en de csv-export op, en maak per zelfbeheerde wallet een wallet-export op de peildatum. Loopt u daarbij tegen een ontbrekend jaar of een verdwenen exchange aan, dan begint het onderzoek daar.
Hoe snel reageert Paucitas op een vraag?
Paucitas reageert doorgaans binnen enkele minuten tot een uur en in vrijwel alle gevallen dezelfde werkdag.
Welke pagina’s horen bij dit onderwerp?
Begrippen
- Herkomst van vermogen — wat de term betekent en wanneer die aan de orde komt.
- Vermogensverificatie — het vaststellen dat opgegeven tegoeden werkelijk bestaan.
- Box 3 en crypto — de peildatum en de opgave.
- KYC en AML — waarom banken en exchanges deze vraag stellen.
- Witwassen — waar de herkomstvraag vandaan komt.
- Exchange — welke gegevens een exchange over u vastlegt.
Situaties
- Herkomst aantonen bij uw bank — wat de bank concreet opvraagt.
- De bank blokkeert de rekening — wat er dan nodig is.
- Crypto in box 3 onderbouwen — de opgave en de navraag.
- Onderbouwing voor uw accountant — wat er voor de jaarrekening nodig is.
- Crypto op de balans — privé en zaak scheiden.
- Hypotheek met crypto — wat een hypotheekverstrekker vraagt.
- Crypto schenken of erven — herkomst en waardering.
- Crypto in een nalatenschap — bezit en toegang.
- Handmatig onderzoek tegenover tools — waarom verificatie handwerk is.
Verwante onderwerpen
Wat kunt u nu zelf doen?
Begin met vaststellen wat u nog heeft: welke exports, over welke jaren, per wallet en per exchange. Ontbreekt er een jaar of een exchange, dan weet u precies waar het onderzoek moet beginnen.
Wat u kunt aanleveren
Een onderzoek begint bij één aanknopingspunt. Dat kan een transactie zijn, een adres, een foto of schermafbeelding van een wallet, of de communicatie die u met een partij heeft gehad. Ook zonder volledige administratie is er in de praktijk meer vast te stellen dan mensen verwachten.
Wat verder helpt, afhankelijk van uw situatie:
- overzichten en exports van de exchanges waar u een account heeft
- adressen van uw eigen wallets
- bankafschriften over de betrokken periode
- correspondentie, berichten en schermafbeeldingen
Welke gegevens in uw dossier nodig zijn, verschilt per zaak. Na een eerste gesprek ontvangt u een aanleverlijst die op uw situatie is toegesneden.
Aanleveren kan bij ons op kantoor of digitaal via diverse methodes.
Paucitas reageert doorgaans binnen enkele minuten tot een uur en in vrijwel alle gevallen dezelfde werkdag. Paucitas is 24/7 telefonisch bereikbaar op 020 244 5774.
Over de auteur
R.T. (Tyler) Dijst is directeur en medeoprichter van Paucitas en stuurt de operatie aan. Hij bewaakt de kwaliteit en consistentie van de dossiervoering en is betrokken bij de deskundige fase van complexe zaken. Zijn werk richt zich op complex blockchainonderzoek: het traceren van ingewikkelde transactiestromen, het analyseren van wallets en het in kaart brengen van de routing van fondsen over de keten. Daarnaast beoordeelt hij de echtheid van cryptomunten en herkent hij valse of nagemaakte exemplaren.
Paucitas is een expertisebureau voor cryptovaluta en blockchain. Onderzoek is onze dagelijkse praktijk: inmiddels zijn honderden dossiers behandeld, uiteenlopend van individuele zaken tot onderzoeken voor advocaten, instanties en ondernemingen.